HPU-home | Terug naar: Wat is?

Wat is porfyrie?

 

Inleiding

Porfyrie wordt in de literatuur op verschillende wijzen ingedeeld. De meest gebruikelijke indeling is gebaseerd op het enzym dat ontbreekt zoals bijvoorbeeld bij delta-ALA dehydratase-deficiëntie. Vaak wordt daarbij de plaats waar het enzym ontbreekt aangeduid, zoals in hepatische of erytropoietische porfyrie. Andere indelingen gaan meer uit van de symptomatologie zoals bij neurologische of dermatologische porfyrie, of geven aan of de symptomen in episoden optreden zoals bij acute intermitterende porfyrie. Ook wordt nogal eens de etiologie aangeduid zoals bij erfelijke (hereditaire), verworven of toxisch-geïnduceerde porfyrie.

 

Porfyrinen

Porfyrinen zijn geoxideerde bijproducten die ontsnapt zijn aan de haemsynthese. Deze haemsynthese vindt plaats in alle humane cellen die een kern hebben. Haem is een ijzer gebonden molecuul dat essentieel is voor een goede functie van tal van eiwitten, zoals hemoglobine voor het zuurstoftransport, cytochroom C voor de energieproductie, cytochroom P-450 voor de ontgifting en tal van andere verbindingen.

Bij de biosynthese van haem zijn acht enzymen betrokken. Vijf ervan produceren tussenproducten, die we aanduiden als porfyrinogenen. Sommige porfyrinogenen kunnen aan de intracellulaire synthese ontsnappen en worden door andere cellulaire processen geoxideerd tot porfyrinen. De remming van één van de enzymen van de haemsynthese zal leiden tot de ophoping van het enzymsubstraat. Hoe sterker de remming, hoe groter de ophoping van porfyrinen.

Een versnelling van de haembiosynthese, met een daarbij behorende toename van de productie van delta-aminolevulinezuur (ALA), is een ander mechanisme waardoor porfyrie kan worden geïnduceerd. Een toename van de ALA-productie is meestal een normale fysiologische reactie om het lichaam te voorzien in de verhoogde behoefte aan haem. Echter: een overproductie van ALA zal niet alleen leiden tot ophoping van delta-ALA maar ook van andere porfyrinen. Meestal treden porfyrie-symptomen op als de stijging van de productie van ALA samengaat met de remming van een of meer van de porfyrinogene enzymen die betrokken zijn bij de haemsynthese.

 

Porfyrie

In ernstige gevallen induceren deze stoffen de klinische symptomen van een porfyrie. Deze remming kan ook veroorzaakt worden door toxische chemicaliën in de omgeving van de patiënt. In bepaalde gevallen wordt daardoor zelfs de hoeveelheid enzym kwantitatief verminderd.

De aanwezigheid van bepaalde porfyrines in de urine zijn in de mens een aanduiding voor een toxische belasting. Toxische chemicaliën die een oxiderende werking hebben kunnen enzymen die betrokken zijn bij de haemsynthese inactiveren, putten de voorraad aan glutathion en andere antioxidanten uit en veroorzaken oxidatieve stress die schade kan veroorzaken aan membranen, enzymen en andere structuureiwitten in de cel.

Bovendien kunnen de voorlopers van porfyrinen in een gereduceerde vorm gemakkelijk niet-enzymatisch geoxideerd worden door metalen. Het specifieke patroon aan porfyrines en pyrrolen in de urine is indicatief voor de soort toxines waaraan de patiënt is blootgesteld.

 

Preventie

Steeds meer worden porfyrieziekten ontdekt door vroegtijdige screening op ongeveer 16-jarige leeftijd, omdat porfyrie "ergens in de familie voorkomt". Het belang van deze diagnose blijkt de patiënt vrijwel volledig te ontgaan. Zo blijken patiënten in veel gevallen XTC te gebruiken zonder dat voor de gevaren ervan in dit bijzondere geval werd gewaarschuwd. In veel gevallen wordt helemaal niets verteld over wat men wel en niet mag met alle noodlottige gevolgen van dien.


Intro | KEAC index | HPU website | English